Σκλήρυνση κατά πλάκας: η ασθένεια με τα 1000 πρόσωπα – συμπτώματα, μύθοι και Παγκόσμια Ημέρα

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Μ.D,  medlabnews.gr iatrikanea

Η σκλήρυνση κατά πλάκας ή πολλαπλή σκλήρυνση είναι χρόνια νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει τη μυελίνη, δηλαδή το προστατευτικό περίβλημα των νευρικών ινών. Γι’ αυτό μπορεί να προκαλέσει πολύ διαφορετικά συμπτώματα από ασθενή σε ασθενή, όπως κόπωση, προβλήματα στη βάδιση, θολή όραση, μούδιασμα, διαταραχές ισορροπίας, πόνο, γνωστικές δυσκολίες ή ψυχολογική επιβάρυνση. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πολλαπλής Σκλήρυνσης, το άρθρο εξηγεί γιατί η νόσος αποκαλείται «ασθένεια με τα 1000 πρόσωπα», ποιοι μύθοι πρέπει να καταρριφθούν και γιατί η έγκαιρη διάγνωση, η θεραπευτική παρακολούθηση και η ψυχολογική υποστήριξη έχουν μεγάλη σημασία 

Η τελευταία Τετάρτη του Μαΐου θεσπίστηκε από την Διεθνή Ομοσπονδία "Multiple Sclerosis International Federation (MSIF)", ως Παγκόσμια Ημέρα για τη νόσο της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (ΣΚΠ) ή πολλαπλή σκλήρυνση και εορτάζεται με συντονισμένες εκδηλώσεις σε όλο τον κόσμο από το 2009.

Έως και 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από ΣΚΠ, μια νευροεκφυλιστική πάθηση που συχνά πρωτοεμφανίζεται σε ηλικία 20 έως 40 ετών, όταν οι ασθενείς βρίσκονται στην πλέον παραγωγική τους ηλικία. Οι γυναίκες έχουν διπλάσια πιθανότητα να εκδηλώσουν ΣΚΠ σε σχέση με τους άνδρες, ενώ στην παγκόσμια βιβλιογραφία έχουν καταγραφεί και περιστατικά σε παιδιά 9 ετών, καθώς και σε ηλικιωμένους 70 χρόνων. 

Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι πάσχουν περίπου 10.000-12.000 ασθενείς, κυρίως άτομα παραγωγικής ηλικίας από 20 χρόνων και πάνω. Με την πάροδο του χρόνου παρατηρείται απώλεια της εγκεφαλικής μάζας σε όλους τους ανθρώπους, όμως στους ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση η διαδικασία αυτή επιταχύνεται, επηρεάζοντας τις πνευματικές δυνάμεις των ασθενών.

Η συμπτωματολογία της είναι τόσο ποικιλόμορφη που θα μπορούσαμε να την παρουσιάσουμε ως την «ασθένεια με τα 1000 πρόσωπα»
Η ΣΚΠ (ή πολλαπλή σκλήρυνση) προκαλείται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εκλαμβάνει λανθασμένα ένα μέρος του εγκεφάλου ως εχθρικό εισβολέα με αποτέλεσμα να του επιτίθεται. Καταστρέφει έτσι τα μονωτικά καλύμματα των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο μην επιτρέποντας τη σωστή μετάδοση ηλεκτρικών σημάτων μέσω του νευρικού συστήματος. Αποτέλεσμα αυτού είναι προβλήματα στη βάδιση, κόπωση, θολή όραση. Για την ώρα δεν υπάρχει πλήρης θεραπεία για την ασθένεια, αν και υφίστανται αγωγές για την υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα σκλήρυνση κατά πλάκας.

Σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε καλύτερα τις αλήθειες γύρω από τη σκλήρυνση κατά πλάκας, παραθέτουμε σημαντικές διευκρινήσεις γύρω από τις επικρατούσες αντιλήψεις και τους φόβους που την περιβάλλουν ως ασθένεια.

• Η ΣκΠ είναι μία προϊούσα νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος η οποία δεν έχει ακόμη οριστική θεραπεία.

• Υπολογίζεται ότι 2,500,000 άνθρωποι παγκοσμίως, νοσούν από ΣκΠ.

• Νοσούν περισσότερες γυναίκες από τους άνδρες, με αναλογία 2/3.

• Η ΣκΠ είναι από τις πιο συχνές ασθένειες που προσβάλλουν τα νεαρά άτομα.

• Υπάρχουν 4 τύποι ΣκΠ: καλοήθης, εξάρσεων-υφέσεων, δευτερογενώς προϊούσα, πρωτογενώς προϊούσα.

• Σκλήρυνση σημαίνει ουλές: αυτές είναι πλάκες ή ελλείμματα στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.

• Στην ΣκΠ, καταστρέφεται η προστατευτική μυελίνη που καλύπτει τις νευρικές ίνες του ΚΝΣ.

• Η φλεγμονή και η απώλεια της μυελίνης, προκαλούν τις διαταραχές στην μετάδοση των ερεθισμάτων και επηρεάζουν πολλές λειτουργίες του σώματος.

• Ενώ η ακριβής αιτία για την ΣκΠ δεν είναι γνωστή, πολλά είναι γνωστά για την επίδραση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία μπορεί να είναι και η αιτιολογία της ασθένειας.

• Η ΣκΠ δεν είναι άμεσα κληρονομική, ωστόσο η γενετική ευπάθεια παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή της.

• Η ΣκΠ δεν είναι μεταδοτική

• Ο χρόνος διάγνωσής της, γενικά κυμαίνεται από 20 μέχρι 40 ετών, ωστόσο η έναρξή της μπορεί να είναι νωρίτερα ή και αργότερα.

• Η ΣκΠ σπάνια διαγιγνώσκεται κάτω των 12 και άνω των 55 ετών.

• Για πολλούς ασθενείς με ΣκΠ, η διάρκεια ζωής δεν επηρεάζεται σημαντικά.

• Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Το πιο κοινό είναι η κόπωση.

• Τα περιστατικά ΣκΠ, είναι περισσότερο αυξημένα σε χώρες που βρίσκονται μακριά από τον Ισημερινό.

• Δεν υπάρχει κάποιο φάρμακο που να θεραπεύει την ΣκΠ, αλλά είναι διαθέσιμες θεραπείες που μπορούν να τροποποιήσουν την εξέλιξη της νόσου.

• Πολλά από τα συμπτώματα της ΣκΠ μπορούν επιτυχώς να ελεγχθούν και να θεραπευτούν.

• Η ζωή των πασχόντων δεν είναι εξαρτημένη από το αμαξίδιο.

• Μόνο το 20% των πασχόντων χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο ή περιορίζεται στο κρεβάτι του επειδή δεν είναι σε θέση να περπατήσει. Το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί σημαντικά από τον καιρό που άρχισε η χρήση των ιντερφερονών και των νεότερων φαρμάκων.

Δεν υπάρχει σίγουρη θεραπεία για την πολλαπλή σκλήρυνση καθώς δεν  υπάρχει μέχρι στιγμής ούτε πλήρης ίαση της ασθένειας. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας έχουν φέρει πια πολλές θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση τόσο της ίδιας της νόσου όσο και των πιο σημαντικών συμπτωμάτων της. Η θεραπεία στοχεύει στην επιστροφή της λειτουργίας του σώματος ύστερα από ένα επεισόδιο, αποφυγή νέων επεισοδίων και αποφυγή της αναπηρίας. Yπάρχουν αρκετές διαθέσιμες θεραπείες που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου και μειώνουν τις υποτροπές. Νέες επιστημονικές έρευνες φαίνεται ότι έχουν συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της ΠΣ, διευρύνοντας τις θεραπευτικές επιλογές, πάρα ταύτα κάποιες ανάγκες ως προς τη θεραπευτική αντιμετώπιση παραμένουν ανεκπλήρωτες για τον ασθενή με ΠΣ.

ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ



Είναι αναμενόμενο και σύνηθες κάποιος να φοβηθεί, να χάσει τον έλεγχο και να «πέσει» όταν γίνει η διάγνωση ή όταν τα συμπτώματα χειροτερέψουν. Πέρα από αυτό, τα μισά άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας θα βιώσουν κάποια στιγμή αυτό που οι γιατροί αποκαλούν κλινική κατάθλιψη. Η κατάθλιψη μπορεί να είναι άμεσο αποτέλεσμα των πλακών στον εγκέφαλο ή παρενέργεια των φαρμάκων.

 Όποια κι αν είναι η αιτία εμφάνισής της, η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται με επιτυχία με φαρμακευτική αγωγή και ψυχολογική υποστήριξη. Αν κάποιος αισθανθεί απελπισία, λύπη ή δεν βρίσκει καμία χαρά στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής και τα συναισθήματα αυτά κρατάνε μερικές εβδομάδες, αυτό ίσως είναι ένδειξη μελαγχολίας. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται η απώλεια ύπνου, η απώλεια βάρους, το αίσθημα ανικανότητας και απαξίας, ενοχές, δυσκολία συγκέντρωσης, βίαιες συμπεριφορές και σκέψεις αυτοκτονίας. Αν βιώνετε τέτοιες καταστάσεις, θα πρέπει να επισκεφθείτε έναν ειδικό για να σας βοηθήσει. Να θυμάστε ότι το να ζητήσετε βοήθεια είναι ένδειξη δύναμης και δέσμευσης με τη ζωή και όχι αδυναμία.

Οικονομική κρίση και Σκλήρυνση κατά Πλάκας.

Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης, η ανεργία και το άγχος που προκαλούν, αποτελούν εκλυτικό αλλά όχι και αιτιολογικό παράγοντα της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας και των αυτοάνοσων νοσημάτων.

Το άγχος και η οικονομική κατάσταση επιδεινώνει τη νοσηρότητα. Οι υποτροπές της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας σχετίζονται πολύ συχνά με έντονο άγχος. Σε κάποιους ανθρώπους το stress επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και δυνητικά αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής.  Άρα το άγχος είναι πάρα πολύ πιθανόν να παίξει ένα ρόλο κυρίως στην έξαρση της νόσου.

Διαβάστε επίσης:

• Ποια τα συμπτώματα και οι αιτίες της πολλαπλής σκλήρυνσης (σκλήρυνση κατά πλάκας). Τα νέα θεραπευτικά όπλα. Στην αιχμή της θεραπευτικής αντιμετώπισης βρίσκεται μια ελληνική φαρμακευτική εταιρεία
• Σκλήρυνση κατά πλάκας. Σημάδια που υποδηλώνουν υποτροπή. Πώς αντιμετωπίζονται;
• Παγκόσμια Ημέρα Σπάνιων Παθήσεων. Ποιες είναι οι σπάνιες παθήσεις; (video)
• Αφιέρωμα στην Πολλαπλή Σκλήρυνση ή Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) ή η ασθένεια με τα 1000 πρόσωπα
• Πολλαπλή Σκλήρυνση και εγκυμοσύνη, 5+1 μύθοι
• Πολλαπλή Σκλήρυνση ή Σκλήρυνση κατά Πλάκας. 25 Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα Πολλαπλής Σκλήρυνσης

Αλέξανδρου Γιατζίδη
Dr.
PhD
https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γιατζίδης, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Πατέρες πουλούν τα παιδιά τους για να σώσουν τα υπόλοιπα από την πείνα – Η σιωπηλή τραγωδία στο Αφγανιστάν

 medlabnews.gr  

Μια σιωπηλή ανθρωπιστική καταστροφή εξελίσσεται στο Αφγανιστάν, όπου η πείνα και η απόλυτη φτώχεια οδηγούν οικογένειες σε αδιανόητες αποφάσεις. Πατέρες δηλώνουν ότι αναγκάζονται να πουλήσουν τα παιδιά τους, κυρίως μικρά κορίτσια, για να εξασφαλίσουν τροφή ή ιατρική περίθαλψη για την υπόλοιπη οικογένεια.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC World Service από την επαρχία Γκορ, η ανεργία και η φτώχεια έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε οικογένειες να μη μπορούν να καλύψουν ούτε τις βασικές ανάγκες τους. Στην πόλη Φιροζκόχ, άνδρες συγκεντρώνονται κάθε πρωί σε σημεία όπου ελπίζουν να βρουν περιστασιακή δουλειά. Πολλοί όμως επιστρέφουν σπίτι χωρίς μεροκάματο και χωρίς ψωμί για τα παιδιά τους.

Μία από τις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες είναι αυτή του Σαΐντ Αχμάντ, ο οποίος, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, πούλησε την πεντάχρονη κόρη του σε συγγενή, επειδή δεν είχε χρήματα για την επέμβαση που χρειαζόταν. Το παιδί είχε σκωληκοειδίτιδα και κύστη στο ήπαρ. Η επέμβαση έγινε με τα χρήματα της «πώλησης», ύψους 200.000 αφγάνι, περίπου 3.200 δολαρίων.

Άλλος πατέρας, ο Αμπντούλ Ρασίντ Αζίμι, εμφανίζεται να κρατά τις επτάχρονες δίδυμες κόρες του και να λέει ότι είναι έτοιμος να πουλήσει μία από αυτές, επειδή είναι φτωχός, χρεωμένος και ανήμπορος. Η σύζυγός του περιγράφει ότι το μόνο που έχουν να φάνε είναι ψωμί και ζεστό νερό.

Η εικόνα στα νεκροταφεία είναι εξίσου σκληρή. Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι σε κοιμητήριο της περιοχής οι μικροί τάφοι είναι σχεδόν διπλάσιοι από τους μεγάλους, ενώ τοπικοί παράγοντες μιλούν για αύξηση των θανάτων παιδιών λόγω υποσιτισμού τα τελευταία δύο χρόνια.

Τα στοιχεία των διεθνών οργανισμών επιβεβαιώνουν την έκταση της κρίσης. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ αναφέρει ότι 17,4 εκατομμύρια άνθρωποι στο Αφγανιστάν χρειάζονται επείγουσα επισιτιστική βοήθεια, ενώ 4,9 εκατομμύρια γυναίκες και παιδιά αναμένεται να χρειαστούν θεραπεία για υποσιτισμό μέσα στο 2026.

Η κρίση οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων: παρατεταμένη ξηρασία, οικονομική κατάρρευση, επιστροφές/απελάσεις Αφγανών από γειτονικές χώρες, σεισμούς, περιορισμένη ανθρωπιστική βοήθεια και μειωμένη διεθνή χρηματοδότηση. Το WFP αναφέρει ότι, λόγω έλλειψης πόρων, μπορεί να καλύψει μόνο ένα μέρος των ανθρώπων που βρίσκονται σε επείγουσα ανάγκη.

Τον Μάρτιο του 2026, το Reuters μετέδωσε, επικαλούμενο αξιωματούχο του WFP, ότι 3,7 εκατομμύρια παιδιά στο Αφγανιστάν θα χρειαστούν θεραπεία για οξύ υποσιτισμό μέσα στη χρονιά, ενώ οι περικοπές χρηματοδότησης επιτρέπουν στον οργανισμό να περιθάλπει μόνο ένα στα τέσσερα παιδιά που έχουν ανάγκη.

Το Αφγανιστάν παραμένει μία από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο. Πίσω από τους αριθμούς, όμως, υπάρχουν οικογένειες που αναγκάζονται να επιλέξουν ποιο παιδί θα φάει, ποιο θα σωθεί και ποιο θα χαθεί μέσα στη φτώχεια.

Ηλικιωμένος στα Χανιά σε απόγνωση: κινδυνεύει με πλειστηριασμό για χρέος 270.000 ευρώ των παιδιών του

 medlabnews.gr

Σε εξαιρετικά δύσκολη οικονομική και ψυχολογική κατάσταση βρίσκεται ηλικιωμένος συνταξιούχος στα Χανιά, ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει απαίτηση ύψους 270.000 ευρώ, επειδή είχε υπογράψει ως εγγυητής σε δάνεια των θυγατέρων του.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης, ο ηλικιωμένος απευθύνθηκε στην Ένωση ζητώντας νομική καθοδήγηση, μετά την επίδοση εξώδικης όχλησης από εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων μέσω δικαστικού επιμελητή. Στο εξώδικο φέρεται να ζητείται η άμεση καταβολή του ποσού των 270.000 ευρώ, με προειδοποίηση για αναγκαστικά μέτρα, όπως κατασχέσεις και πλειστηριασμούς κινητής και ακίνητης περιουσίας.

Ο συνταξιούχος είχε υπογράψει ως εγγυητής σε δάνεια τεσσάρων τραπεζών που είχαν λάβει οι κόρες του. Οι ίδιες, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη και εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους βάσει δικαστικών αποφάσεων. Παράλληλα, ο ίδιος ο εγγυητής φέρεται να κατέβαλλε μηνιαίες δόσεις 200 ευρώ για τη μία θυγατέρα και 300 ευρώ για την άλλη, δηλαδή συνολικά 500 ευρώ τον μήνα.

Η οικονομική του κατάσταση, σύμφωνα με την Ένωση, δεν επιτρέπει ουσιαστική αποπληρωμή του χρέους. Η περιουσία του φέρεται να μην υπερβαίνει τις 70.000 ευρώ, ενώ η σύνταξη γήρατος που λαμβάνει δεν επαρκεί για την κάλυψη των βασικών του αναγκών μετά την καταβολή των δόσεων.

Η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης εκτίμησε ότι η διμερής διαπραγμάτευση ή διαμεσολάβηση με την εταιρεία διαχείρισης είναι εξαιρετικά δύσκολη, λόγω της οικονομικής αδυναμίας του ηλικιωμένου. Για τον λόγο αυτό, αν και δεν την προτείνει ως πρώτη επιλογή, εισηγήθηκε να εξεταστεί η οδός της οικειοθελούς πτώχευσης.

Η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον κίνδυνο που κρύβει η υπογραφή ως εγγυητής σε δάνεια τρίτων. Ακόμη και όταν ο κύριος οφειλέτης έχει υπαχθεί σε δικαστική ρύθμιση, ο εγγυητής μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με απαιτήσεις, εξώδικα, κατασχέσεις και απειλή πλειστηριασμού.

Ο νόμος 3869/2010, γνωστός ως νόμος Κατσέλη, θεσπίστηκε για τη ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων. Το ισχύον πλαίσιο δεύτερης ευκαιρίας προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, απαλλαγή οφειλών μετά την πτώχευση φυσικού προσώπου, με διαφορετικούς χρόνους απαλλαγής ανάλογα με την ύπαρξη ή μη περιουσίας.

Η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης τονίζει ότι κάθε υπόθεση δανειολήπτη ή εγγυητή είναι ξεχωριστή και χρειάζεται εξειδικευμένη νομική αξιολόγηση.

Κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα: 2,3 εκατ. οφειλέτες, servicers και ανάγκη πολιτικής λύσης

μελέτη του ΙΕΚΕΤΥ*, για το medlabnews.gr

Τα κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα δεν είναι πλέον μόνο τραπεζικό ή λογιστικό πρόβλημα. Αφορούν εκατομμύρια πολίτες, οικογένειες και μικρές επιχειρήσεις που ζουν με τον φόβο πλειστηριασμού, πίεσης από servicers και οικονομικής κατάρρευσης. Σύμφωνα με το άρθρο, οι εταιρείες διαχείρισης δανείων διαχειρίζονται απαιτήσεις άνω των 90 δισ. ευρώ που αφορούν περίπου 2.271.548 οφειλέτες, ενώ μαζί με τις οικογένειές τους το πρόβλημα επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα πολύ μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας. Το άρθρο αναλύει τις οικονομικές, κοινωνικές και υγειονομικές συνέπειες και προτείνει βασικές πολιτικές παρεμβάσεις για προστασία πρώτης κατοικίας, διαφάνεια, επαναγορά δανείων και ταχύτερη δικαστική προστασία. Η συσσώρευση των κόκκινων δανείων – δηλαδή των μη εξυπηρετούμενων οφειλών προς τις τράπεζες – έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Δεν πρόκειται απλά για αριθμούς στους ισολογισμούς τραπεζών, αλλά για πραγματικούς ανθρώπους: εκτιμάται ότι 1,5 έως 2,3 εκατομμύρια δανειολήπτες (μαζί με τις οικογένειές τους) ζουν καθημερινά με τον φόβο του πλειστηριασμού και της οικονομικής καταστροφής. Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Εταιρειών Διαχείρισης Δανείων (servicers), διαχειρίζονται απαιτήσεις άνω των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ που αφορούν περίπου 2.271.548 οφειλέτες. Αν συμπεριλάβουμε και τους συγγενείς και φίλους αυτών, συνολικά 5-6 εκατομμύρια πολίτες επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από το πρόβλημα – δηλαδή σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας! Το ζήτημα λοιπόν αποκτά μια έντονη κοινωνική διάσταση, καθώς αφορά εκατομμύρια νοικοκυριά που αγωνιούν για το μέλλον τους.

Επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία

Τα κόκκινα δάνεια δεν επιβαρύνουν μόνο τους ίδιους τους δανειολήπτες, αλλά φρενάρουν και την οικονομία συνολικά. Επειδή ένα τόσο μεγάλο ποσοστό δανείων βρίσκεται σε καθυστέρηση, οι τράπεζες αναγκάζονται να κρατούν κεφάλαια ως αποθεματικά και γίνονται πολύ πιο επιφυλακτικές στο να δώσουν νέα δάνεια. Η υψηλή αυτή συσσώρευση κόκκινων δανείων περιορίζει την ικανότητα των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν την οικονομία, με αποτέλεσμα να μπλοκάρονται νέες πιστώσεις προς επιχειρήσεις και ιδιώτες. Όταν οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να δανειστούν για να επενδύσουν και τα νοικοκυριά δεν έχουν πρόσβαση σε δανειοδότηση, η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται. Παράλληλα, οι τράπεζες που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ζημιών από αυτά τα δάνεια ανεβάζουν τα επιτόκια για να προστατευτούν, κάνοντας ακριβότερο τον δανεισμό για όλους.

Συνολικά, η κατάσταση αυτή έχει αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη: χωρίς ρευστότητα και πιστώσεις, δυσχεραίνονται οι επενδύσεις, μειώνεται η κατανάλωση και δημιουργείται ένα περιβάλλον στασιμότητας. Τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά αναγκάζονται να περικόψουν δαπάνες, γεγονός που οδηγεί σε πτώση της κατανάλωσης στην αγορά. Επιπλέον, υπάρχουν και μακροοικονομικές συνέπειες: για να σωθούν οι τράπεζες από το βάρος των κόκκινων δανείων, το κράτος έχει παράσχει εγγυήσεις (π.χ. μέσω του προγράμματος «Ηρακλής»). Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κίνδυνος για τα δημόσια οικονομικά – αν τελικά πολλά από αυτά τα δάνεια δεν αποπληρωθούν, οι κρατικές εγγυήσεις μπορεί να ενεργοποιηθούν και να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό. Με λίγα λόγια, το πρόβλημα των κόκκινων δανείων λειτουργεί σαν φρένο στην οικονομία: καθηλώνει τις τράπεζες, αποθαρρύνει επενδύσεις, μειώνει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και μπορεί να δημιουργήσει νέα δημοσιονομικά βάρη.

Κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις στους πολίτες

Πίσω από κάθε «κόκκινο» δάνειο βρίσκεται μια ανθρώπινη ιστορία – άγχος, αγωνία και συχνά δραματικές επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή. Χιλιάδες οικογένειες ζουν με το άγχος ότι μπορεί να χάσουν το σπίτι τους από τη μια μέρα στην άλλη. Αυτό το διαρκές στρες δεν είναι καθόλου αμελητέο: έχει σοβαρές συνέπειες στην ψυχική και σωματική υγεία των πολιτών. Σύμφωνα με έρευνες, η οικονομική πίεση και η υπερχρέωση επιβαρύνουν τους Έλληνες με κατάθλιψη, έντονα καρδιολογικά προβλήματα, ακόμα και εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων ή καρκίνου. Οι δανειολήπτες αυτοί βιώνουν καθημερινά την ανασφάλεια, δέχονται πιέσεις από εισπρακτικές εταιρείες (servicers) και βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να επιδεινώνεται όσο συσσωρεύονται οι οφειλές.

Σε ακραίες περιπτώσεις, η οικονομική απόγνωση οδηγεί και σε τραγικές καταστάσεις. Κατά τη διάρκεια της μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης στην Ελλάδα, σημειώθηκε αύξηση των αυτοκτονιών που συνδέθηκαν με οικονομικά αδιέξοδα. Ενδεικτικά, από το 2010 έως το 2023, σχεδόν 7.000 συνάνθρωποί μας έχασαν τη ζωή τους με αυτοκτονία – ένας αριθμός συγκλονιστικός, που καταδεικνύει το ανθρώπινο κόστος της κρίσης. Η ψυχολογική επιβάρυνση στους υπερχρεωμένους πολίτες είναι τεράστια: πολλοί αισθάνονται ντροπή, πανικό ή και κατάθλιψη λόγω της αδυναμίας τους να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο, καθώς η κακή ψυχική υγεία δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την προσπάθεια να σταθούν ξανά στα πόδια τους οικονομικά. Η κοινωνική συνοχή δοκιμάζεται, με μερίδα πολιτών να αισθάνεται αδικημένη και εγκαταλελειμμένη. Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν υπάρξει κινητοποιήσεις και διαμαρτυρίες ενάντια στους πλειστηριασμούς – η κοινωνία αντιδρά όταν βλέπει ευάλωτους συμπολίτες να χάνουν το σπίτι τους.

Οι κοινωνικές αντιδράσεις μεγαλώνουν καθώς πολλές οικογένειες κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς σπίτι, γεγονός που ασκεί πίεση για άμεσες πολιτικές λύσεις.  Η αίσθηση του «στεγαστικού δικαιώματος» ως θεμελιώδους κοινωνικού δικαιώματος είναι πολύ έντονη. Όταν μια οικογένεια χάνει την πρώτη της κατοικία λόγω χρεών, δεν πλήττεται μόνο η ίδια – θίγεται το περί δικαίου αίσθημα σε όλη την κοινότητα. Γι’ αυτό βλέπουμε πολίτες, συλλογικότητες και ενώσεις να ενώνουν τη φωνή τους απαιτώντας προστασία για όσους κινδυνεύουν. Το κοινωνικό άγχος και η οργή μπορεί να κλιμακωθούν, με απρόβλεπτες συνέπειες, εάν δεν δοθεί μια δίκαιη λύση. Είναι λοιπόν σαφές ότι το πρόβλημα έχει μεγάλο κοινωνικό αντίκτυπο, επηρεάζοντας την υγεία, την ευημερία και τη συνοχή της ελληνικής κοινωνίας.

Ανάγκη για πολιτική λύση – Βασικές παρεμβάσεις

Το πρόβλημα των κόκκινων δανείων δεν θα λυθεί από μόνο του. Απαιτείται μια συνολική πολιτική λύση με πρωτοβουλίες από την Πολιτεία, και ειδικότερα από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Οι δανειολήπτες που βρίσκονται σε απόγνωση χρειάζονται προστασία και δεύτερες ευκαιρίες, ενώ παράλληλα πρέπει να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η δικαιοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ακολουθούν μερικές βασικές παρεμβάσεις που θεωρούν πολλοί αναγκαίες προκειμένου να δοθεί ουσιαστική λύση:

Νομική προστασία της πρώτης κατοικίας: Να θεσπιστεί ξεκάθαρα ότι η πρώτη κατοικία των νοικοκυριών προστατεύεται. Δηλαδή, απαγόρευση πλειστηριασμού για την κύρια κατοικία μιας οικογένειας, εφόσον δεν υπάρχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική ρύθμιση του χρέους. Με απλά λόγια, κανένα σπίτι που καλύπτει βασικές στεγαστικές ανάγκες δεν πρέπει να βγαίνει στο «σφυρί» χωρίς να έχει εξαντληθεί κάθε δυνατότητα διακανονισμού. Αυτό το μέτρο είναι κρίσιμο για να μπει ένα «δίχτυ ασφαλείας» για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά αλλά και για τη μεσαία τάξη που κινδυνεύει να φτωχοποιηθεί.

Διαφάνεια και δικαιοσύνη στις διαδικασίες πλειστηριασμών: Είναι απαραίτητο να ρίξουμε φως στις πρακτικές των εταιρειών διαχείρισης δανείων (servicers) και στη διαδικασία των πλειστηριασμών. Οι πλειστηριασμοί θα πρέπει να διεξάγονται με απόλυτα διαφανή και ελεγχόμενο τρόπο: να δημοσιοποιείται πλήρες ιστορικό της οφειλής, να ενημερώνεται δημόσια ποιο fund ή ποιος αγοραστής αποκτά το ακίνητο και να μην ξεκινούν οι δημοπρασίες από εξευτελιστικά χαμηλές τιμές. Έτσι θα αποφευχθούν φαινόμενα «αρπαγής» περιουσιών σε τιμή ευκαιρίας εις βάρος των οφειλετών. Παράλληλα, προτείνεται μια προσωρινή αναστολή των πλειστηριασμών μέχρι να θεσπιστούν οι δίκαιοι αυτοί κανόνες και να εφαρμοστούν οι νέοι μηχανισμοί ρύθμισης. Με τη διαφάνεια και τον σωστό έλεγχο, θα αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών ότι το σύστημα δεν είναι στημένο εναντίον τους.

Δυνατότητα επαναγοράς των δανείων από τους δανειολήπτες: Ένα αίτημα-κλειδί πολλών δανειοληπτών είναι η ευκαιρία να αγοράσουν οι ίδιοι το δάνειό τους πριν το πάρει κάποιο fund – και μάλιστα στην ίδια τιμή που θα το αγόραζε το fund. Σήμερα, συχνά τα distress funds (εταιρείες που αγοράζουν κόκκινα δάνεια) αγοράζουν τα δάνεια σε πολύ χαμηλές τιμές (ακόμα και 20-30% της αξίας τους) και μετά απαιτούν το πλήρες ποσό από τον δανειολήπτη. Αυτό θεωρείται άδικο. Αντιθέτως, αν δοθεί η δυνατότητα στον ίδιο τον οφειλέτη να εξαγοράσει την οφειλή του σε παρόμοιο ποσοστό έκπτωσης, θα πετυχαίναμε μια win-win λύση: ο δανειολήπτης θα απαλλαγεί από το δυσβάσταχτο χρέος με μια γενναία “δεύτερη ευκαιρία”, και το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα ανακτήσει μεγάλο μέρος των χρημάτων πιο άμεσα. Ένας κρατικός μηχανισμός ή ένα ταμείο αναχρηματοδότησης θα μπορούσε να μεσολαβεί σε αυτή τη διαδικασία, διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν θα χάνει την περιουσία του ενώ θα μπορούσε να τη σώσει πληρώνοντας το ίδιο τίμημα που δέχονται τα funds.

Ενίσχυση της δικαστικής προστασίας και ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης: Σήμερα, ακόμα και όσοι δανειολήπτες προσφεύγουν στη δικαιοσύνη για να αμφισβητήσουν καταχρηστικές χρεώσεις ή παράνομες πρακτικές, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πολύ αργή δικαστική διαδικασία. Συχνά μια υπόθεση μπορεί να κάνει 10 ή περισσότερα χρόνια να τελεσιδικήσει, διάστημα στο οποίο το ακίνητο μπορεί ήδη να έχει χαθεί. Είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί η εξέταση τέτοιων υποθέσεων: θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ειδικά δικαστικά τμήματα που να ασχολούνται αποκλειστικά με θέματα πλειστηριασμών και κόκκινων δανείων, ώστε οι αποφάσεις να βγαίνουν μέσα σε λίγους μήνες και όχι σε μια δεκαετία. Επίσης, θα πρέπει να προβλεφθεί αυτόματη αναστολή ενός πλειστηριασμού μόλις ο δανειολήπτης ασκήσει ένδικα μέσα και υπάρχουν ενδείξεις αθέμιτων πρακτικών από την πλευρά του servicer. Με άλλα λόγια, εφόσον εκκρεμεί δικαστική κρίση, να παγώνει η διαδικασία κατάσχεσης μέχρι να αποφανθεί το δικαστήριο. Έτσι, θα διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα χάσει το σπίτι του χωρίς να έχει δικαίωμα να ακουστεί η υπόθεσή του, και οι οφειλέτες θα νιώσουν ότι το κράτος δικαίου τους παρέχει πραγματική προστασία.

Οι παραπάνω παρεμβάσεις συνθέτουν ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης αντιμετώπισης του προβλήματος. Φυσικά, απαιτείται πολιτική βούληση και σωστός σχεδιασμός για να εφαρμοστούν. Η κυβέρνηση και ειδικά το Υπουργείο Οικονομικών καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και στη δικαιοσύνη προς τους πολίτες. Αν υλοποιηθούν τέτοια μέτρα, τα οφέλη θα είναι πολλαπλά: θα ανακουφιστούν χιλιάδες οικογένειες, θα τονωθεί η οικονομική δραστηριότητα (καθώς οι πολίτες θα απαλλαγούν από τον βραχνά του χρέους και θα μπορούν να καταναλώσουν/επενδύσουν ξανά), και θα αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην πολιτεία. Επιπλέον, θα σπάσει ο φαύλος κύκλος όπου τα κόκκινα δάνεια διαιωνίζονται και υπονομεύουν κάθε προσπάθεια ανάπτυξης.

Συμπερασματικά, το ζήτημα των κόκκινων δανείων είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή οικονομική στατιστική. Είναι ένας κοινωνικός «βραχνάς» που κρατάει ομήρους εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας και φρενάρει το μέλλον ολόκληρης της χώρας. Χρειάζεται συλλογική δράση και πολιτική λύση για να απελευθερωθεί αυτό το δυναμικό και να δοθεί ανάσα σε όσους υποφέρουν. Με αποφασιστικές παρεμβάσεις, η πολιτεία μπορεί να μετατρέψει ένα φαύλο κύκλο σε ενάρετο: να στηρίξει τους δανειολήπτες, να ενισχύσει την κοινωνική συνοχή και παράλληλα να θωρακίσει την οικονομία για ένα πιο βιώσιμο αναπτυξιακό μέλλον. Είναι ζήτημα δικαιοσύνης και προοπτικής – γιατί μια κοινωνία ευημερεί πραγματικά μόνο όταν όλοι οι πολίτες της μπορούν να ζουν χωρίς τον φόβο της οικονομικής εξαθλίωσης. Επιτέλους, λοιπόν, ας δοθεί λύση σε ένα πρόβλημα που ταλανίζει την Ελλάδα για πάνω από μια δεκαετία, ώστε οι κόκκινες σελίδες αυτής της κρίσης να γυρίσουν σε ένα νέο κεφάλαιο ελπίδας και ανάκαμψης.

ΙΕΚΕΤΥ. Ινστιτούτο Επικοινωνίας και Ενημέρωσης της Υγείας

Πρώτη δημοσίευση: Μάρτιος 2025 — MEDLABNEWS.GR | Μελέτη: ΙΕΚΕΤΥ

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 12 Μαΐου 2026

Κατάθλιψη: συμπτώματα, σημάδια κινδύνου και βασικοί κανόνες αντιμετώπισης

της Βικτωρίας Πολύζου, συμβούλου ψυχικής υγείας, medlabnews.gr iatrikanea

Η κατάθλιψη δεν είναι απλή στενοχώρια ούτε κάτι που περνά πάντα «με λίγη θέληση». Μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, τον ύπνο, την όρεξη, τη σκέψη, τη μνήμη, τη σεξουαλική επιθυμία, την κοινωνική ζωή και τη λειτουργικότητα. Αν συμπτώματα όπως θλίψη, απελπισία, εσωτερικό κενό, εξάντληση, διαταραχές ύπνου, απώλεια ενδιαφέροντος ή αρνητικές σκέψεις επιμένουν για δύο έως τρεις εβδομάδες ή περισσότερο, χρειάζεται αξιολόγηση από ψυχολόγο ή ψυχίατρο. Το άρθρο παρουσιάζει τα βασικά σημάδια της κατάθλιψης και τους κανόνες που βοηθούν στην αντιμετώπισή της. 

Μία στις πέντε γυναίκες και ένας στους οκτώ άνδρες αναπτύσσουν κατάθλιψη κάποια στιγμή της ζωής τους σύμφωνα με τα υπάρχοντα διεθνή στοιχεία, ενώ στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι 25% των ανδρών (περίπου 850.000 Έλληνες) και το 33% των γυναικών (περίπου 1,1 εκ Ελληνίδες) πάσχουν από ήπια έως σοβαρή κατάθλιψη. 

Ιδιαίτερος προβληματισμός προκύπτει από την ραγδαία αύξηση των αυτοκτονιών (κατά 35%) εξαιτίας της πανδημίας, της οικονομικής κρίσης και της ακρίβειας.

Οι καταθλιπτικές διαταραχές συνήθως ξεκινούν σε νεαρή ηλικία, μειώνουν τη λειτουργικότητα του ατόμου και συχνά υποτροπιάζουν. Γι’ αυτούς τους λόγους, η κατάθλιψη αποτελεί την μεγαλύτερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως όσον αφορά στο σύνολο των ετών που χάνονται λόγω αναπηρίας. Οι καταθλιπτικές διαταραχές συγκαταλέγονται στις πιο βαρύνουσες και σημαντικές ασθένειες παγκοσμίως. Εμφανίζονται με διάφορες μορφές στο 20 % του πληθυσμού. Επηρεάζουν τη σκέψη, τα συναισθήματα, το σώμα, τις κοινωνικές σχέσεις – με λίγα λόγια όλους τους τομείς της ζωής. Η κατάθλιψη είναι μια βαριά ασθένεια η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενή και χρήζει ειδικής θεραπείας. 

Η κατάθλιψη εκδηλώνεται κυρίως με συμπτώματα όπως το αίσθημα θλίψης ή η αίσθηση εσωτερικού κενού, η αίσθηση εξάντλησης, η υπερκόπωση, οι φοβικές καταστάσεις, η εσωτερική ανησυχία, οι διαταραχές σκέψης και ύπνου. Τα άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη δεν νιώθουν χαρά και δυσκολεύονται να πάρουν απλές αποφάσεις. Οι καταθλιπτικές διαταραχές συνοδεύονται συχνά από επίμονες σωματικές ενοχλήσεις, όπως για παράδειγμα πόνους στο στομάχι και το έντερο, πονοκεφάλους, πόνους στην κοιλιά ή πόνους στην πλάτη. Σε ορισμένους ασθενείς τα συμπτώματα αυτά είναι πολύ έντονα. Η κατάθλιψη είναι βαριά ασθένεια, σε ορισμένες δε περιπτώσεις εξαιρετικά επικίνδυνη για τη ζωή. Εάν δεν θεραπευτεί, μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο. Η αυτοκτονία λόγω κατάθλιψης αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου στα άτομα ηλικίας έως 40 ετών μετά τον θάνατο από τροχαία ατυχήματα. Σχεδόν όλοι οι ασθενείς που πάσχουν από βαριές καταθλιπτικές διαταραχές έχουν σκεφτεί την αυτοκτονία. Μόλις διαγνωσθεί η κατάθλιψη και αντιμετωπιστεί με την κατάλληλη αγωγή, εξαφανίζεται και η έντονη επιθυμία του θανάτου.
Αν έχετε διαπιστώσει, όμως, ότι μερικά από τα συμπτώματα που ακολουθούν εμφανίζονται για δύο ή τρεις εβδομάδες ή και περισσότερο, επισκεφτείτε τον ψυχολόγο σας ή τον ψυχίατρο, για να αξιολογήσει αν έχετε κατάθλιψη.

Δείτε πιο αναλυτικά τα ερωτήματα που ακολουθούν και αναρωτηθείτε αν όντως σας συμβαίνουν τα παρακάτω:

Αλλαγή στη διάθεση

 Νιώθετε συνεχώς λυπημένος, απογοητευμένος, απελπισμένος, άκεφος. Δακρύζετε με το παραμικρό, εκνευρίζεστε εύκολα. Είστε ανήσυχος, αγχωμένος, χωρίς πολλές φορές να ξέρετε το γιατί. Σας απασχολούν μικροπράγματα, για τα οποία στο παρελθόν θα αδιαφορούσατε. Δε χαίρεστε, δεν απολαμβάνετε πια δραστηριότητες και χόμπι που κάποτε σας ευχαριστούσαν. Τίποτα δε σας ευχαριστεί «σα να στέρεψε η χαρά της ζωής».

Αλλαγές στη σωματική ευεξία

 Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε, ξυπνάτε συχνά τη νύχτα ή πολύ νωρίς το πρωί ή έχετε υπερβολική υπνηλία στη διάρκεια της μέρας. Η όρεξή σας και το βάρος έχουν μειωθεί, κάποιες φορές όμως μπορεί και να αυξηθούν. Έχετε πονοκεφάλους και ναυτία, ζαλάδες, πόνους στα πόδια στα χέρια. Δεν έχετε επιθυμία για σεξουαλικές σχέσεις. Όταν ξυπνάτε το πρωί, δεν νιώθετε την ευεξία που ο ύπνος επιφέρει. Νιώθετε νευριασμένος και κουράζεστε εύκολα. Δραστηριότητες που πριν λίγο καιρό τις πραγματοποιούσατε εύκολα, τώρα σας φαίνονται «βουνό». Πολλές φορές δεν έχετε διάθεση να σηκωθείτε από το κρεβάτι.

Αλλαγές στον τρόπο σκέψης

 Όλα σας φαίνονται μάταια. Κατακλύζεστε από ιδέες ενοχής, τα βάζετε με τον εαυτό σας, νιώθετε ότι δεν αξίζετε, νιώθετε μόνος, αβοήθητος, εγκλωβισμένος σε αδιέξοδα. Το μέλλον σας τρομάζει, φαντάζει ζοφερό και απειλητικό. Νιώθετε τη σκέψη σας σα να μη λειτουργεί. Δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε, με πολύ κόπο ανακαλείτε πληροφορίες που προσφάτως έχετε δεχθεί. Σκέπτεστε μόνο τις δυσάρεστες πτυχές των πραγμάτων και τις διογκώνετε. 

Αλλαγές στην καθημερινότητα

 Δεν επιθυμείτε, πλέον, τη συναναστροφή με ανθρώπους που κάποτε σας ευχαριστούσαν. Δεν έχετε διάθεση να μιλήσετε. Όλα μοιάζουν πληκτικά, ανιαρά, χωρίς νόημα. Κλείνεστε στο σπίτι. Αδιαφορείτε για την προσωπική σας υγιεινή, δε μεριμνάτε για την εμφάνισή σας.

Οι καταθλιπτικές διαταραχές είναι ιάσιμες. Για την αντιμετώπισή τους έχουμε στη διάθεσή μας διάφορες δοκιμασμένες μορφές ψυχοθεραπείας, σύγχρονα φάρμακα για τη βελτίωση της διάθεσης (αντικαταθλιπτικά), μεθόδους αντιμετώπισης του άγχους, τεχνικές χαλάρωσης, καθώς και εναλλακτικές ιατρικές προσεγγίσεις (όπως είναι για παράδειγμα η φυτοθεραπεία). Τα αντικαταθλιπτικά επιδρούν στα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου. Πιο συγκεκριμένα αλλάζουν τη δράση των χημικών ουσιών (νευροδιαβιβαστές) οι οποίες χρησιμοποιούνται για να επικοινωνούν τα νευρικά κύτταρα μεταξύ τους. Σημαντικοί νευροδιαβιβαστές τους οποίους προσπαθούμε να επηρεάσουμε για τη θεραπεία της κατάθλιψης είναι η σεροτονίνη και η νοραδρεναλίνη.
Τα αντικαταθλιπτικά είναι σχετικά αθώα φάρμακα. Δεν προκαλούν εξάρτηση, δεν έχουν σημαντικές παρενέργειες και είναι δυνατόν να μας προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια.

Βασικοί κανόνες για τη θεραπεία της κατάθλιψης

• Κάνετε υπομονή! Η κατάθλιψη εξελίσσεται συνήθως αργά και θεραπεύεται επίσης σταδιακά. Δώστε στον εαυτό σας τον απαιτούμενο χρόνο – αξίζει!
• Εάν κριθεί απαραίτητη η λήψη φαρμάκων, τηρήστε κατά γράμμα τις οδηγίες του γιατρού. Να είσαστε υπομονετικοί. Ίσως χρειαστεί να περάσει κάποιο χρονικό διάστημα έως ότου γίνει αισθητή η δράση τους.
• Τα αντικαταθλιπτικά δεν έχουν εθιστική δράση και δεν αλλοιώνουν την προσωπικότητα.
• Είναι σημαντικό να ενημερώνετε τον γιατρό σας για όλες τις μεταβολές της διάθεσής σας και να συζητάτε μαζί του ανοιχτά και με ειλικρίνεια όλους τους προβληματισμούς, τους φόβους και τις αμφιβολίες που ενδεχομένως σας δημιουργηθούν στο πλαίσιο της θεραπείας.
• Σε περίπτωση που εμφανιστούν παρενέργειες ενημερώστε αμέσως τον γιατρό σας. Συνήθως είναι ακίνδυνες και παροδικές.
• Aκόμη και αν νιώθετε καλύτερα, μην σταματάτε τη λήψη φαρμάκων! Πρέπει να σχεδιάσετε με προσοχή τη διακοπή τους.
• Σχεδιάστε με ακρίβεια το πρόγραμμα της επόμενης ημέρας (για παράδειγμα με χρονοδιάγραμμα). Προσθέστε κατά τη διάρκεια της ημέρας δραστηριότητες που σας ευχαριστούν.
• Θέστε μικρούς και εφικτούς στόχους. Ο γιατρός ή ο θεραπευτής σας θα σας βοηθήσουν.
• Τηρήστε ημερολόγιο όπου θα καταγράφετε τη διάθεσή σας. Ο γιατρός ή ο θεραπευτής σας θα σας εξηγήσει με ποιον τρόπο και θα σας καλεί τακτικά προκειμένου να συζητήσετε μαζί του τις καταχωρήσεις σας.
• Μόλις ξυπνήσετε, σηκωθείτε αμέσως από το κρεβάτι σας. Το να παραμείνετε ξύπνιοι στο κρεβάτι σας, όταν πάσχετε από κατάθλιψη, εξελίσσεται σε παγίδα αρνητικών σκέψεων. Συχνά είναι πολύ δύσκολο να το επιτύχετε. Σε αυτήν την περίπτωση, επεξεργαστείτε στρατηγικές μαζί με τον θεραπευτή σας.
• Δραστηριοποιηθείτε: η κίνηση δρα αντικαταθλιπτικά και ενισχύει την παραγωγή νέων νευρικών κυττάρων.
• Όταν νιώσετε καλύτερα: ανακαλύψτε με τη βοήθεια του γιατρού ή του θεραπευτή σας πώς θα ελαχιστοποιήσετε τον κίνδυνο υποτροπής. Επεξεργαστείτε τις προειδοποιητικές ενδείξεις και το πρόγραμμα αντιμετώπισης κρίσης που θα ακολουθήσετε

Τα συμπτώματα της Κατάθλιψης είναι συγκεκριμένα, αλλά μπορεί να διαφέρουν σε ένταση ή συχνότητα. Η θεραπεία της Κατάθλιψης περιλαμβάνει μια πολύπλευρη αντιμετώπιση του θέματος, σε επίπεδο τόσο νοητικό, όσο και συναισθηματικό και μπορεί να αποφέρει σημαντικές αλλαγές στον άνθρωπο, σε όλους τους τομείς της ζωή του.

Διαβάστε επίσης

Νιώθετε συνεχώς κούραση, δυσφορία, υπνηλία; Κοινά αίτια, που μπορεί να οφείλεται αυτό.
Μπορεί να έχετε κατάθλιψη; Τι θα μπορούσατε να κάνετε για την θεραπεία της κατάθλιψης;
Νιώθετε έντονη κούραση, εξάντληση, πονοκεφάλους, διαταραχές ύπνου; Πολύ πιθανό να έχετε Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (ΣΧΚ)
Έχω κατάθλιψη; Τι μπορώ να κάνω; Που μπορώ να απευθυνθώ για βοήθεια; Χρήσιμα τηλέφωνα.

Πρώτη δημοσίευση: Μάρτιος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Βικτώρια Πολύζου, σύμβουλος ψυχικής υγείας

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 12 Μαΐου 2026

Αυτοκτονία: προειδοποιητικά σημάδια, μύθοι και πώς βοηθάμε κάποιον σε κρίση

της Βικτώριας Πολύζου, σύμβουλος ψυχικής υγείας, medlabnews.gr iatrikanea

Η αυτοκτονία δεν είναι «αδυναμία χαρακτήρα» ούτε απλή αναζήτηση προσοχής. Συνήθως συνδέεται με έντονη ψυχική οδύνη, αίσθηση αδιεξόδου, απελπισία και, συχνά, με ψυχικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη. Το άρθρο εξηγεί ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια μιας πιθανής απόπειρας, ποιοι μύθοι για την αυτοκτονία είναι επικίνδυνοι και πώς μπορούμε να βοηθήσουμε έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε κρίση, με ψυχραιμία, άμεση συζήτηση και παραπομπή σε ειδικό. 

Η αυτοκτονία αποτελεί μια προσωπική απόφαση-επιλογή του ατόμου για τη συνέχιση της ύπαρξής του: καλείται να κρίνει εάν οι συνθήκες, εξωτερικές ή εσωτερικές, της ζωής του αξίζουν τη συνέχισή της.

Σύμφωνα με νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα, στις περισσότερες χώρες οι γυναίκες αποπειρώνται 3 με 4 φορές πιο συχνά από τους άνδρες, αλλά αντιστρόφως οι άνδρες αυτοκτονούν 2 με 4 φορές συχνότερα από τις γυναίκες.

Για να δούμε όμως γιατί αυτοκτονούν οι άνθρωποι; Πάσχουν άραγε από κάποια ψυχική διαταραχή;

Η πιο καταστροφική συνέπεια της κατάθλιψης είναι συχνά η αυτοκτονία. Ένας στους δύο ανθρώπους που αυτοκτονούν είχε ιστορικό κατάθλιψης και ένα μικρότερο ποσοστό είχαν σχιζοφρένεια ή εξάρτηση από αλκοόλ/ουσίες.

Ωστόσο η αυτοκτονία συχνά απορρέει από την απελπισία που βιώνει ένας άνθρωπος, η οποία υπερβαίνει την ψυχική διαταραχή και τον κάνει να μην αντέχει την οδύνη της ζωής του. Ορισμένοι φιλόσοφοι θεωρούν την αυτοκτονία μία ελεύθερη επιλογή του ανθρώπου.

Κάθε απόπειρα αυτοκτονίας είναι μια πράξη σοβαρή, που χρήζει άμεσης ψυχολογικής – ψυχιατρικής παρέμβασης. Μία προηγούμενη απόπειρα αυτοκτονίας συνήθως προβλέπει και μια επόμενη.

Ακόμη και να συνυπάρχει ο παράγοντας «κραυγή για βοήθεια» ή η ανάγκη του ατόμου για προσοχή, οφείλουμε να καταλάβουμε ότι ο άνθρωπος αυτός υποφέρει, έχει ανάγκη για βοήθεια και μπορεί να αποπειραθεί σε έναν άλλο χρόνο να δώσει τέρμα στη ζωή του και να το πετύχει.

Η αυτοκτονία δεν είναι θέμα χαρακτήρα, αλλά πράξη απελπισίας και έντονης ψυχικής δυσφορίας, που εγκλωβίζει το άτομο σε νοητικά, συναισθηματικά και υπαρξιακά αδιέξοδα, τα οποία το εμποδίζουν να βρει άλλες λύσεις.

Το άτομο που αποπειράται να αυτοκτονήσει βρίσκεται σε αδιέξοδο και σε απόλυτη ψυχική οδύνη. Δεν επιθυμεί τον θάνατό του, αλλά εύχεται να σταματήσει να υποφέρει, εξαναγκαζόμενος μέσα από την απελπισία του να σκεφτεί μία ακραία πράξη λύτρωσης.

Η αναζήτηση παραγόντων κινδύνου για αυτοκτονία, αλλά και πιθανών προστατευτικών έναντι της αυτοκτονικής συμπεριφοράς παραγόντων μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη της αυτοκτονικής συμπεριφοράς. Βεβαίως δεν πιστεύουμε ότι όλες οι αυτοκτονίες μπορούν να προληφθούν μολονότι η πρόληψη αποτελεί τον κυριότερο ιατρικό στόχο.

Το να καταλήξει κάποιος να σκεφθεί και να αποφασίσει το θάνατό του σημαίνει συνήθως ότι έφτασε στο τέλος μιας μεγάλης πορείας γεμάτης αγωνία, ανάμικτα συναισθήματα για τον εαυτό του και τη ζωή του και ότι βρίσκεται σ’ ένα αδιέξοδο. Συχνά η αυτοκτονία δεν είναι μια ξεκάθαρη απόφαση για θάνατο, αλλά μια βασανιστική αδυναμία να ανακαλύψει το άτομο τον ίδιο του τον εαυτό ή τη ζωή του, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει να ζει. Για να μπορέσει να βοηθηθεί το άτομο με αυτοκτονική συμπεριφορά, πρέπει κάποιος να το οδηγήσει να επανεκτιμήσει τη ζωή και τους στόχους του και όχι να του επιβάλλει στο όνομα οποιασδήποτε πρόληψης την επιβίωσή του.

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

• Μείωση του ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που δημιουργούν ευχαρίστηση
• Αλλαγές στις συνήθειες ύπνου και διατροφής
• Ασυνήθιστη παραμέληση της προσωπικής εμφάνισης
• Αξιοπρόσεκτες αλλαγές της προσωπικότητας
• Μείωση της ποιότητας της σχολικής ή επαγγελματικής εργασίας
• Βίαιες πράξεις, αντιδραστική συμπεριφορά ή ακόμη φυγή από το σπίτι
• Χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ
• Ποιήματα, δοκίμια, ζωγραφιές ή σχέδια που αναφέρονται στο
• θάνατο
• Έμμονες ιδέες για το θάνατο.
• Παρουσιάζει σημεία ψύχωσης, για παράδειγμα: ψευδαισθήσεις, φαντασιώσεις, περίεργες σκέψεις.

Μύθοι και αλήθειες για την αυτοκτονία

Υπάρχουν κάποιες στερεότυπες απόψεις σχετικά με την αυτοκτονία που μας εμποδίζουν να αναγνωρίσουμε το άνθρωπο που διατρέχει κίνδυνο. Παρακάτω αναφέρονται συνοπτικά οι κυριότεροι μύθοι σχετικά με την αυτοκτονία.

1ος μύθος: «Οι άνθρωποι που λένε ότι θ’ αυτοκτονήσουν δεν πρόκειται ποτέ να το κάνουν»

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι όταν κάποιος λέει ότι θ’ αυτοκτονήσει στην πραγματικότητα προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή των άλλων. Αρκετές φορές οι έφηβοι κάνουν αυτοκαταστροφικές πράξεις με σκοπό να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των άλλων. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο να τραυματιστούν σοβαρά ή να πεθάνουν. Όταν κάποιος αποκαλύπτει ότι σκοπεύει να αυτοκτονήσει πρέπει πάντα να τον αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα.

2ος μύθος: «Μιλώντας σε κάποιον για την αυτοκτονία, του δίνουμε την ιδέα να αυτοκτονήσει»

Δεν υπάρχει περίπτωση να ωθήσουμε κάποιον στην αυτοκτονία απλά και μόνο ρωτώντας τον αν σκέφτεται να κάνει κακό στον εαυτό του. Αντίθετα, σε περίπτωση που κάνουμε αυτή την ερώτηση μπορεί να τον διευκολύνουμε να μιλήσει γι’ αυτά που νιώθει και σκέφτεται. Η άμεση προσέγγιση του θέματος είναι ο μόνος τρόπος να καταλάβουμε αν κάποιος κινδυνεύει ν’ αυτοκτονήσει.

3ος μύθος: «Η αυτοκτονία δεν αφορά τους περισσότερους από εμάς. Συμβαίνει σπάνια, σε ανθρώπους που είναι “περίεργοι”»

Στην πραγματικότητα, η αυτοκτονία είναι αρκετά συχνή και ο καθένας από εμάς μπορεί να βρεθεί σε αυτή τη θέση.

4ος μύθος: «Όποιος θέλει ν’ αυτοκτονήσει είναι τρελός»

Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ. το 90% των ανθρώπων που αποπειρώνται ν’ αυτοκτονήσουν έχουν κάποια ψυχική διαταραχή. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν ψυχική διαταραχή κι αποπειρώνται ν’ αυτοκτονήσουν έχουν κατάθλιψη κι όχι σχιζοφρένεια.

Η κατάθλιψη είναι συχνή πάθηση: 10-20% των γυναικών κι ελαφρώς μικρότερο ποσοστό αντρών θα πάθουν κατάθλιψη κάποια στιγμή στη ζωή τους. Ωστόσο αυτό δε σημαίνει ότι όλοι οι καταθλιπτικοί άνθρωποι είναι αυτοκαταστροφικοί. Οι περισσότεροι δεν αποπειρώνται ν’ αυτοκτονήσουν ποτέ στη ζωή τους.

5ος μύθος: «Οι άνθρωποι που αυτοκτονούν το έχουν αποφασίσει από καιρό»

Πολλοί από τους ανθρώπους που αυτοκτονούν έχουν προσχεδιάσει την πράξη τους. Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στην παιδική ηλικία και την εφηβεία, η αυτοκτονία είναι μια παρορμητική πράξη.

6ος μύθος: «Οι άνθρωποι που αυτοκτονούν θέλουν πραγματικά να πεθάνουν»

Οι άνθρωποι που αυτοκτονούν αισθάνονται ότι βρίσκονται σε αδιέξοδο κι ότι ο θάνατος είναι η μόνη λύση που έχουν. Ωστόσο τις περισσότερες φορές έχουν αμφιθυμικά συναισθήματα, δηλαδή η επιθυμία για θάνατο κι η επιθυμία για ζωή συνυπάρχουν.

7ος μύθος: «Τα παιδιά δεν αυτοκτονούν»

Η συχνότητα των αυτοκτονιών στην παιδική ηλικία είναι μικρή. Ωστόσο, σε κάποιες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί αυτοκτονίες παιδιών. Στις μεγαλύτερες ηλικίες η συχνότητα των αυτοκτονιών αυξάνει. Όπως αναφέρεται παρακάτω, αυτό έχει σχέση με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται το θάνατο τα παιδιά και οι έφηβοι.

Δε θα μπορούσαμε να υποτιμήσουμε τους λόγους για τους οποίους νιώθει κάποιος πως θέλει να αυτοκτονήσει. Γι’ αυτό το άτομο οι λόγοι αυτοί είναι σοβαροί και πολύ σημαντικοί, ακόμα κι αν σε εμάς φαίνονται κάτι λιγότερο. Άλλωστε, για κάθε άνθρωπο διαφοροποιείται το τι είναι σοβαρό, «βαρύ», άσχημο και δύσκολο να αντιμετωπιστεί ψυχικά, καθώς και τα επίπεδα αντοχής στον πόνο. Για το λόγο αυτό, οι σκέψεις για αυτοκτονία δεν είναι απαραίτητα καλές ή κακές. Είναι όμως ενδεικτικές πως η συγκεκριμένη περίοδος χαρακτηρίζεται από έλλειψη ισορροπίας ανάμεσα στα επίπεδα του πόνου και την ενέργεια του να αντιμετωπίσει κανείς τον πόνο αυτό.

Ο τρόπος για να αντιμετωπιστούν τα αυτοκτονικά συναισθήματα και οι σκέψεις αυτές, είναι ο ακόλουθος : είτε να βρεθεί ένας τρόπος να μειωθεί ο πόνος είτε /και να βρεθεί ένας τρόπος να αυξηθεί η ενέργεια με την οποία θα αντιμετωπιστεί αυτός ο πόνος. Και τα δύο βέβαια είναι δυνατό να συμβούν. Απαιτείται ωστόσο αρκετή δουλειά, καθώς το μέσο γι’ αυτά τα επιτεύγματα είναι ο ψυχισμός του ίδιου του ανθρώπου που υποφέρει και που τη δεδομένη στιγμή είναι τόσο ευάλωτος.

Κάποιες φορές, όσο κι αν υπάρχει καλή πρόθεση στην προσπάθειά μας να βοηθήσουμε κάποιον άνθρωπο με αυτοκτονικά συναισθήματα και σκέψεις, μπορεί να πούμε ή να κάνουμε κάποια απερίσκεπτα πράγματα τα οποία μπορεί να πληγώσουν και να θυμώσουν αυτόν τον άνθρωπο και να τον ωθήσουν να αντιδράσει πιο άσχημα. Αυτό μπορεί να συμβεί καθώς οι ιδέες αυτοκτονίας κάποιου ατόμου, κυρίως
 ενός κοντινού μας ανθρώπου, συνήθως μας ξενίζουν, μας φοβίζουν και μας κάνουν να νιώθουμε μπερδεμένοι και πως δεν ξέρουμε πώς να χειριστούμε την κατάσταση. Ίσως μάλιστα αυτή η κατάσταση να μας φαίνεται ακατανόητη ώστε να μην μπορούμε να την αποδώσουμε κάπου, να προκαλεί και σε εμάς συναισθήματα ντροπής και να θέλουμε να την κρατήσουμε κρυφή από τον κοινωνικό μας περίγυρο. Έτσι, προσπαθούμε να την αντιμετωπίσουμε μόνοι μας, στα πλαίσια του στενού οικογενειακού κύκλου, χωρίς όμως να γνωρίζουμε το πώς.

Αρκετές αυτοκτονίες μπορούν να προληφθούν αν οι αντιδράσεις μας προς το άτομο που αντιμετωπίζει μία κρίση διακρίνονται από ευαισθησία. Αν νομίζετε ότι κάποιος που γνωρίζετε έχει τη τάση να αυτοκτονήσει, θα πρέπει να:

• Διατηρήσετε τη ψυχραιμία σας. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει βιάση. Καθίστε και ακούστε – πραγματικά ακούστε αυτά που έχει να σας πει. Δείξτε κατανόηση και υποστήριξη.
• Θίξτε άμεσα το θέμα της αυτοκτονίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν ανάμεικτα συναισθήματα για το θάνατο και επιζητούν να τα συζητήσουν και να βοηθηθούν. Μη φοβάστε να ρωτήσετε ή να μιλήσετε άμεσα για την αυτοκτονία.
• Ενθαρρύνετε την επίλυση προβλημάτων και τις θετικές κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Θυμηθείτε πως ο άνθρωπος που βρίσκεται σε κρίση δεν σκέφτεται καθαρά. Αποθαρρύνετε τον από το πάρει σοβαρές αποφάσεις που δεν θα μπορεί να τις αλλάξει αργότερα. Συζητήστε μαζί του για πιθανές εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να δώσουν ελπίδα για το μέλλον.
• Παροτρύνετε το άτομο να δει το συντομότερο κάποιον ειδικό. Αναγνωρίστε ότι η βοήθεια που προσφέρετε είναι περιορισμένη και μη παίρνετε την αποκλειστική ευθύνη να το σώσετε.

Ελάχιστες χώρες έχουν συμπεριλάβει την πρόληψη της αυτοκτονίας στις προτεραιότητες τους.
 Η πρόληψη απαιτεί παρεμβάσεις καινοτόμες και μεγάλου εύρους με πολυτομεακή προσέγγιση η οποία θα περιλαμβάνει εκτός από τον τομέα της υγείας και άλλους όπως την εκπαίδευση, την απασχόληση, τη δικαιοσύνη, τη θρησκεία, τη νομολογία, την πολιτική και τα ΜΜΕ. Επιπλέον η αναφορά και η καταγραφή σε σταθερή βάση αποτελεί ένα ζήτημα που επιδέχεται βελτίωση. Εξάλλου το κόστος της αυτοκτονίας είναι τεράστιο καθώς εκτός από την απώλεια σε ανθρώπινες ζωές υπάρχουν και σημαντικές ψυχολογικές επιπτώσεις για την οικογένεια και το φιλικό περιβάλλον αλλά και οικονομικές επιπτώσεις στην κοινωνία.

Η Ευρώπη μαστίζεται από την κρίση. Η οικονομική κρίση έχει αγγίξει όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής ένωσης. Ακόμα και στην “ακμαία” Γερμανία, η κρίση έχει φέρει σε απελπισία κόσμο. Η Ευρώπη οδεύει προς την αυτοκτονία, αν δεν πάρει εγκαίρως μέτρα για την εξαθλίωση του πληθυσμού της.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Αν εσείς ή κάποιος κοντινός σας βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε άμεσα το 112 ή απευθυνθείτε στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων. Στην Ελλάδα λειτουργεί η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 της ΚΛΙΜΑΚΑ, για άτομα που βιώνουν αυτοκτονικές σκέψεις, συγγενείς και επαγγελματίες 

Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 
Το Συντονιστικό Επιχειρησιακό
Κέντρο «CYBERALERT» της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος μέσω της νέας εφαρμογής (Application) «Cyberkid»

Τηλεφωνικά στον αριθμό : 210-647 64 64

Μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην ηλεκτρονική διεύθυνση: ccu@cybercrimeunit.gov.gr

Διαβάστε επίσης

• Παγκόσμια Ημέρα κατά της Αυτοκτονίας για το 1 εκατ. ανθρώπων που χάνονται κάθε χρόνο. Χρήσιμα τηλέφωνα
• Έχω κατάθλιψη; Τι μπορώ να κάνω; Που μπορώ να απευθυνθώ για βοήθεια; Χρήσιμα τηλέφωνα.
• 3214 Αυτοκτονίες, στην Ελλάδα λόγω κρίσης, από το 2009 έως τον Αύγουστο του 2012
• Μεταπτώσεις διάθεσης, κυκλοθυμία, μπορεί να οφείλονται σε κατάθλιψη. Αιτίες και τρόποι αντιμετώπισης της διπολικής διαταραχής.

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Βικτώρια Πολύζου, σύμβουλος ψυχικής υγείας

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 12 Μαΐου 2026